تقديم به تمام دوستداران سينماي ژاپن
ترجمه از امير يعقوبي amiryaghoobi18@gmail.com
ميفونه: آخرين ساموراي
کمپاني توهو فيلم‌هاي سامورايي و گودزيلا رو
.در دهه 50 و 60 به دنيا معرفي کرد
عصر طلايي سينماي ژاپن
بعضي از بزرگترين فيلم‌هاي تاريخ به کارگرداني آکيرا کوروساوا
.و بازيگري توشيرو ميفونه در اينجا ساخته شدند
.آنها با يکديگر فيلمسازي را در فرهنگ سراسر دنيا تحت تاثير قرار دادند
.بدون اونا فيلم "هفت شگفت انگيز" ساخته نمي‌شد
.کلينت ايستوود در فيلم "يک مشت دلار" بازي نمي‌کرد
.و شخصيت "دارث ويدر" يک ساموراي نبود
.ميفونه قهرمان مدرن رو دوباره ابداع کرد
...او شخصيتي سرسخت، صادق
.و داراي روحيه سامورايي بود
.سفر او کاملا غير منتظره بود
.اما هر قدم رو به بهترين شکل برداشت
ببخشيد يک لحظه
کات
کانزو يوني طراح مبازه با شمشير
بيشتر از صد بار توسط ميفونه کشته شده
.به ما بگيد که چطور شد وارد عرصه بازيگري و مبارزه شديد
وقتي کلاس پنجم بودم
پدربزرگم منو به اوتسو برد
"به پل معروف "ستا نو کاراهاشي
و درست اونجا روي اون پل
يه گروه داشتن فيلم برداري مي‌کردن
بازيگرها داشتن شمشيرزني مي‌کردن ضربه مي‌زدن و روي زمين مي‌افتادن
و يک نفر داشت صحنه‌ي مبارزه رو طراحي مي‌کرد
:به خودم گفتم من مي‌خوام اين کاره بشم
برادران لوميِر در سال 1897 دوربين فيلم‌برداري را به ژاپن معرفي کردند
تقريبا همان موقع بود که ژاپني‌ها شروع به ساخت فيلم کردند
بيشتر آنها بر اساس نمايش‌هاي "کابوکي" ساخته مي‌شدند (نوعي نمايش مردمي ژاپني)
و از وقايع تاريخي الهام گرفته شدن
محبوب‌ترين ژانر "چانبارا" بود
داستان‌هاي محلي همراه با شمشيرزني زياد
،شمشيرزني هم مثل رقص طراحي مي‌شد ،ابتدا قابل اجرا بود
اما با گذر زمان واقعي‌تر و خشن‌تر شد
واژه‌ي چانبارا
از صداي برخورد دو شمشير مياد
چان چان، بارا بارا
اگه کنار همديگه بذاريشون ميشه چانبارا
داستان بر مي‌گرده به
قرن 14 تا 19
دوران ژاپن فئودال
عصر ساموراي
توي اين فيلم‌ها نقش اول بايد قوي باشه
و قابل احترام
اما اين آدم قوي و محترم نمي‌تونه دختره رو بدست بياره
اين يه رسم قديميه
...ساختن يک داستان عاشقانه
توي سيستم سنتي ژاپن سخته
اما مردم داستان عاشقانه ميخوان
اينم خودش يه مسئله‌س
موضوعات مختلفي هست
ساموراي در برابر ساموراي
قصه‌ي انتقام
ساموراي در برابر اهالي شهر
فيلم‌هايي با موضوع جنگ بين دو خانواده هم هست
مبارزه بين قبايل بر سر قدرت
اما همشون يه ويژگي مشترک دارن
شمشيرزني
"در دوران "اِدو (1603-1868)
رونين‌ها زياد بودن اونا فقير و بيکار بودن
اونا ساموراي بودن
اما عضو هيچ خانداني نبودن
اونا سرگردان بودن و جا و مکان نداشتن
با سرسخت بودن نظام در دوران فئودال زندگي سخت شده بود
مخاطباي جوان با اين داستان‌ها ارتباط برقرار مي‌کردن
داستاناي قديمي
درباره رونين فقير و آواره
تاثير گذار
ساموراي يعني
تزکيه نفس، يک روش زندگي
روش زندگي يک ساموراي و چگونه مردنش خيلي زيباست
اينکه يه نفر خودشو براي ديگران فدا کنه
،البته
دشمن قدرتمنده
.و تعدادش هم بيشتره
اما وقتي يه نفر جلوي دشمن مي‌ايسته
چانبارا يا وسترن فرقي نمي‌کنه
بايد ريشه کن بشه
تنها درصد کمي از فيلم‌هاي صامت ژاپني باقي موندن
از فيلم "چوکون" که يکي از بهترين فيلم‌هاي چانبارا است
فقط صحنه پاياني باقي مونده
قهرمان با تمام وجودش در برابر سختي‌ها مي‌جنگه
در آستانه شکست با ريختن خون دشمنانش دوباره جون مي‌گيره
و به مبارزه ادامه ميده
رونين با نااميدي و خشم ادامه ميده
...ميدونه که در آخر
.هيچ اميدي نيست
اون ميدونه که مرگ اجتناب ناپذيره
اون بخاطر احساس عدالتش مبارزه ميکنه
...من حس ميکنم
اين يعني قهرمان
جنگ
در سال 1931 ژاپن به "منچوري" حمله کرد (منطقه شمال شرقي چين)
و با چين و سپس جهان وارد جنگ شد
دولت کنترل صنعت فيلم‌سازي را گرفت
تا آن را به ابزار تبليغاتي تبديل کند
وقتي وارد دبيرستان شدم
همه چيز در راستاي اين بود که نظامي گري رو به ما تلقين کنن
امپراطور رو خدا مي‌دونستن
"به ما ميگفتن "شو کوکومين (اقليت)
شهروندان کوچک
فرزندان امپراطور
و ما بايد آماده مي‌بوديم جونمون رو براي اون فدا کنيم
اينا رو بهمون ياد ميدادن
تمام مردان ژاپني که توانايي جنگيدن داشتن
به ارتش امپراطور ملحق شدن
از جمله توشيرو ميفونه
پدرم در چين به دنيا اومد و بزرگ شد
توي محله‌اي به اسم چينگ دائو
و توي شهر "داليان" بزرگ شد
پدر و مادر ميفونه اصالتاً ژاپني بودن
اونا در چين زندگي جديدي شروع کردن
پدرش تلاش کرد تا کار استوديو عکاسي رو ادامه بده
وقتي کار عکاسي کساد بود از پسر بزرگش به عنوان مدل استفاده کرد
توشيرو به يک مدرسه ژاپني رفت
اونجا کاراته، تيراندازي و شمشيربازي ياد گرفت.
،اون مرتباً مي‌جنگيد معمولا از برادر کوچيکش دفاع ميکرد
بعد از اينکه فارغ التحصيل شد با پدرش همکاري کرد و وارد سينما شد
در 20 سالگي استخدام شد و براي اولين بار به خاک ژاپن پا گذاشت
اون هميشه خاطراتش رو تعريف ميکرد
و ميگفت که ما هيچوقت درک نمي‌کنيم
از کسايي که مافوقش بودن کتک ميخورد
اونا با کفش‌هاي چرم بارها و بارها بهش لگد ميزدن
تنها کاري که ميتونست بکنه اين بود که دهنشو ببنده
پدرم هميشه صداي محکم و قدرت‌مندي داشت
و مافوق‌هاش از اين قضيه خوششون نمي‌اومد
فکر ميکردن اون خيلي از خود راضيه
...براي يک جوان بي تجربه
چيز زيادي براي ژاپن نمونده بود
...نزديکاي آخر جنگ
...پسرايي که حتي به سن بلوغ هم نرسيده بودن
وارد ارتش شدن
و با آموزش‌هاي ابتدايي
به نبرد فرستاده مي‌شدن
شغل پدرم اين بود که به اونا آموزش بده
شب قبل از اينکه اون پسرا رو بفرستن
تا ماموريت خودکشي رو انجام بدن
پدرم براي آخرين بار بهشون "سوکي‌ياکي" ميداد (يک غذاي ژاپني)
روز بعد اونا ميگفتن "گروهبان ميفونه من عازم نبرد ميشم"
پدرم بهشون ميگفت
خيلي خب برو"
اما مجبور نيستي براي امپراطور درود بفرستي
به جاش
فقط از مادرت خدافظي کن
".فقط همين کارو بايد انجام بدي
اين دلسوزي اون بود که باعث ميشد سرکش باشه
من تا حالا توي جنگ نبودم
،اما گوش دادن به داستان‌هاي اون
مي‌دونستم خيلي سختي‌ها رو پشت سر گذاشته
مخصوصا وقتي ميديدم گريه ميکنه
پدر و مادر ميفونه قرباني جنگ شدن
معلوم نيست چطور و کجا مردن
ترويو نوگامي منشي صحنه
ميشه درباره ژاپن موقع جنگ بگي؟
جنگ هيچوقت براي مردم خوبي نمياره
مخصوصا توي ژاپن
مردم مورد ظلم واقع شده بودن
ما گرسنه بوديم
غذا نبود
پول ارزشي نداشت
شروع کرديم به فروختن لباس
هر لباسي داشتيم فروختيم
مردها کت و شلوارشون رو فروختن
زن‌ها کيمونو هاشون رو فروختن
و غذا گرفتن
دوران فلاکت باري بود
ما جنگ رو باختيم
و هيچي برامون نمونده بود
وقتي جنگ تمام شد
اون يک و نيم يِن به همراه يک پتو دريافت کرد
پتو رو با قيچي بريد
و با نخ دوختش
و اين کت رو خودش درست کرد
اين شلوارها رو هم خودش دوخت
...هر روز تلاشي براي زنده موندن بود، اما
چطور بگم
با اين حال سرزنده بوديم
مردم براي تغيير آماده بودن
آزادي بيان داشتيم
ما آماده بوديم به زندگي برگرديم
چهره جديد
برخلاف الان، اون موقع سرگرمي‌هاي زيادي نبود
سينما يکي از معدود سرگرمي‌هايي بود که داشتيم
ما با سينما به تعالي ميرسيديم
سينما الهام بخش اين بود که چطور زندگي کنيم
تاثير بزرگي روي ما گذاشت
اون علاقه‌اي نداشت که بازيگر بشه
هيچوقت تصور نميکردم
که بتونم جلوي مردم
بازي کنم
اون براي شغل دستيار فيلم‌بردار درخواست داد
من آگهي مسابقه‌ي "چهره جديد" رو توي روزنامه خوندم
به يک طريقي رزومه کاريش رو فرستاد
خودمو امتحان کردم که ببينم ميتونم انجامش بدم يا نه
همينجوري وارد مسير بازيگري شد
با وجود اينکه مطمئن بودم قبول نميشم
اميد داشتم وارد صنعت سينما بشم
کيوکو کاگاوا يکي از بهترين بازيگران سينماي ژاپن شد
اما هيچکس مثل ميفونه نبود
چطور بگم
اون حضور پررنگي داشت مگه نه؟
‌حرفه‌ي توشيرو ميفونه به ثمر رسيد
در سال 1947 نقش اول فيلم Snow Trail رو بازي کرد
با فيلمنامه‌ي کوروساوا
کوروساوا خيلي زود اسم خودش رو
به عنوان يک نويسنده-کارگردان مدرن و به شدت مستقل معرفي کرد
اون خيلي زود متوجه استعداد خام ميفونه شد
و هربار نقش‌هاي سخت‌تر بهش ميداد
هميشه اونو
با بازيگر معروف "تاکشي شيمورا" همبازي ميکرد
شيمورا برادر بزرگش رو در جنگ از دست داد
اون و همسرش با ميفونه خيلي صميمي شدن
ميفونه دستياري فيلم‌بردار رو کنار گذاشت
اون به گروه کارمندان کوروساوا ملحق شد
و با يکي از چهره‌هاي جديد توهو ازدواج کرد
11 ماه بعد
راشومون در سال 1950 فيلم‌برداري شد
همون سالي که من به دنيا اومدم
راشومون ماهيت نسبي حقيقت را بررسي مي‌کند
داستان قتل يک مرد و تجاوز به يک زن را
از چهار زاويه ديد تعريف مي‌کند
هيچکس توي ژاپن يا هرجاي ديگه تابحال همچين چيزي نديده بود
راستش وقتي راشومون رو ديدم با خودم گفتم
چي؟
با اون چيزي که ما از يه فيلم تاريخي انتظار داشتيم خيلي فرق داشت
خيلي غير منتظره بود
بازي بازيگرها و قدرت تصوير همديگه رو کامل ميکردن
رابطه‌ي کوروساوا با بازيگرهاش ...مخصوصا ميفونه
چيزيه که راشومون رو خاص ميکنه
...عملکرد ميفونه طبقه بندي شده و
.پيچيده است
اون حرکات شيرها در حيات وحش رو مطالعه کرد
تا بتونه براي نقشش آماده بشه
اون مثل يک حيوان درون قفسه
اون بازيگري نيست که
توي صحنه گم باشه
حسش ميکني
به هرچيزي که اطرافشه انرژي ميده
فکر ميکنم
نقشش رو خيلي جدي مطالعه ميکرد
اما جلوي دوربين
"!وقتي ميگفتن "حرکت
همه چيز رو فراموش ميکرد
و ميرفت توي نقش
در طول جنگ
کوروساوا فيلم‌هايي ساخت که از جنگ حمايت ميکردن
و بعدها پشيمون شد
مردم ژاپن تمايل داشتن رهبرشون رو دنبال کنن
و قوانين رو اطاعت کنن
کوروساوا عهد بست که ديگه هيچوقت
مقابل قدرت تعظيم نکنه
اون مي‌خواست شخصيت‌هايي رو بسازه
که افکارشون رو بيان مي‌کنن
که شورش مي‌کنن
بنابراين وقتي توشيرو ميفونه رو پيدا کرد
بازيگري رو پيدا کرد که ميتونست اينکارو بکنه
ميدونم که سر منو خواهي بريد
من چيزي ندارم که پنهان کنم
وقتي کوروساوا ميفونه رو ديد
به طور غريزي ميدونست که
ميفونه يه ويژگي خاص داشت
چيزي که بقيه بازيگرها
اونو نداشتن
...و اون ويژگي خاص
...تواناييِ
...ابراز خشونت يا لذت
.به طور فيزيکي بود
راشومون انقلابي بود
يک سبک کاملا جديد در فيلم‌سازي
که فرم روايي عيني و متعارف را رها کرد
برنده‌ي شير طلايي جشنواره فيلم ونيز شد
و سينماي ژاپن را به جهان معرفي کرد
با وجود محبوبيت آنها
فيلم‌هاي چانبارا به کليشه تبديل شدن
شخصيت‌ها و صحنه‌هاي هميشگي رو تکرار ميکردن
بعد از جنگ نيروي اشغالگر آمريکايي
توليد فيلم‌هاي شمشيري را به مدت هفت سال ممنوع اعلام کرد
وقتي اين ممنوعيت برداشته شد کوروساوا آماده بود
تا يک حماسه‌ي سامورايي را که از بقيه متمايز بود فيلم‌برداري کند
حماسه‌ي کوروساوا داستان هفت رونين بيکار را تعريف ميکند
که از يک روستا مقابل انبوهي از راهزنان دفاع ميکنند
تاکشي شيمورا رهبر رونين‌ها است
ميفونه نقش کسيه که ادعا ميکنه ساموراي‌ـه و به زور وارد گروه ميشه
و "يوشيو تسوچيا" نقش دهقان رو بازي ميکنه
هفت ساموراي اولين فيلم من بود
کمپاني توهو دنبال من فرستاد
تا آقاي کوروساوا رو ببينم
آقاي کوروساوا برخلاف عکسش
داشت لبخند ميزد
انتظار داشتم ترسناک باشه
اما داشت مثل يه ميمون لبخند ميزد
:به من گفت
توي اين چند ماه قبل از فيلم‌برداري
تاکشي شيمورا و
توشيرو ميفونه
شما سه تا
بايد با هم وقت گذروني کنيد
با هم بريد سينما با هم غذا بخوريد
اينا دستورات اون بود
بنابراين شيمورا يه جورايي شد عموي من
و ميفونه شد برادرم
و هنوز هم هست
آدماي کوروساوا دنبال بازيگر بودن
مخصوصا بازيگرايي که ميتونستن بجنگن
کوروساوا اومد پيشمون
و رفت آخر صف
و پرسيد که ميتونيم بجنگيم؟
ما گفتيم آره ميتونيم
واکنش طبيعي يه بازيگر همينه
هرچيزي بگي تا نقش رو مال خودت کني
من گفتم آماده‌ام هرموقع بگي بجنگم
از ما تست گرفتن که مثلا کشته ميشيم
کوروساوا به من گفت
داري چيکار ميکني؟
من خيلي سريع انجامش ميدادم همونطور که توي بقيه فيلم‌ها اينکارو ميکردم
اون گفت: ناکاجيما بيا اينجا
اين مثل بقيه فيلم‌هاي سامورايي نيست
بايد واقعي به نظر بياد
باشه؟
کار کردن با کوروساوا سخت بود
يه چيز قطعي بود
اگه کاري که ميگفت رو نمي‌کردي بيرون بودي
اگه دقيقا همون چيزي که ميخواست رو انجام ميدادي
کاري بهت نداشت
کوروساوا بهترين کار تيم رو مي‌خواست
و تمام جزئيات رو دقيق چيد
اما ميفونه رو به حال خودش رها کرد تا خودش شخصيتش رو بسازه
بهش گفت: هر کاري ميخواي باهاش بکن
حرومزاده‌ها
من دير با سينماي ژاپن آشنا شدم
وقتي نوجوان بودم
فيلم "هفت دلاور" رو ديدم که بازسازي آمريکايي اون بود
هفت ساموراي کاملا فرق داشت
شبيه رقص باله به نظر ميرسيد
توي فيلم سيا و سفيد آکيرا صحنه‌هاي رزمي بيشتر کار شده بودن
و شخصيتي که توشيرو بازي ميکرد وحشي‌تر بود
انگار از دل زمين بيرون اومده بود
اين حس رو ميداد که انگار
از نيروهاي لرزه‌اي زمين ساخته شده
ما قهرمان نمي‌سازيم اين مخاطبه که شخصيت رو به قهرمان تبديل کنه
و اون قدرتي که باعث اين اتفاق ميشه عملکرد بازيگره
بر عهده بازيگره حتي بيشتر از کارگردان
چون کارگردان فقط ميگه چيکار بکن
اگه کارگردان همه کاراي بازيگر رو کنترل کنه !ديگه بازيگر نيست عروسک خيمه شب بازيه
توشيرو ميفونه هيچوقت عروسک خيمه شب بازي نبود
يه ارتباط پنهان بين کارگردان و بازيگر وجود داشت
توي تمام فيلم‌هايي که اين دو نفر باهم ساختن همينطور بود
اما ميفونه به نظر از اون مرداي خودسر بود
از اونايي که شخصيت و هنر خودشون رو ميسازن
کوروساوا هيچوقت به ميفونه نگفت چجور بازي کن
موقع فيلم‌برداري
ميفونه اين حس رو گرفته بود
که چطور يک روستايي که ساموراي شده
توي اون شرايط عمل ميکنه
هيچکس نميدونه چقدر کار سختي بود
هميشه درباره شخصيتش فکر ميکرد
و اينکه چطور حس شوخ طبعي داشته باشه
اون حس شوخ طبعي خيلي خوبي داشت
!نفر اول، بيا جلو
دارم با تو حرف ميزنم
با تو ام
ميفونه چطور بود؟
اگه قرار باشه در يک کلمه توصيفش کنم
"ثابت قدم"
اون مرد ثابت قدمي بود
حتي وقتايي که من غُر ميزدم و از چيزاي مختلف شکايت ميکردم
اون فقط آروم گوش ميداد
اوايل کار توشيرو ميفونه نمي‌خواست بازيگر بشه
واقعيت اينه که اون روزا خيلي‌ها از سر ناچاري
و براي زنده موندن بازيگر ميشدن
فکر کنم ميفونه هم توي همين شرايط بود
اما اگه قرار بود اين کارو بکنه
درست انجامش ميداد
اون خودش رو شرمنده نمي‌کرد
خيلي غرور داشت
براي همين خيلي سخت تمرين ميکرد
و در طي همين پروسه به تکامل رسيد
کيکوچيو داري چيکار ميکني؟
!يک شمشير کافي نيست
اوضاع ژاپن و توشيرو ميفونه بهتر شده بود
خانواده به يک منطقه‌ي شيک توکيو نقل مکان کردن
و اون به دو سرگرمي مورد علاقش رسيدگي کرد
ماشين و الکل
معمولا هردو با هم
ميفونه با بقيه کارگردانان سرشناس استوديوي توهو همکاري کرد
بخصوص با هيروشي ايناگاکي
سه گانه ساموراي
اين اولين نقش بزرگسال من بود
براي همين نمي‌دونستم بايد انتظار چي رو داشته باشم
خيلي استرس داشتم
سه گانه‌ي ساموراي
بر اساس زندگي موساشي مياموتو ساخته شده
داستان زندگي يک مرد جوان که به يک استاد ساموراي تبديل ميشه
اين شانس نادر رو به ميفونه داد که يک نقش عاشقانه رو بازي کنه
اوتسو منو ببخش
موساشي و اوتسو
از همديگه خجالت ميکشن
اما به نظرم
عشق بزرگي بين اون دوتا هست
عشق شکل متفاوتي به خودش ميگيره
مخصوصا براي ژاپني‌ها
اين بيشتر حس ميشه
ما عشق رو از بيرون فرياد نمي‌کشيم
اون زياد حرف نمي‌زد
نه اينکه بخاطر غرورش باشه
توي کارش جدي بود
من اينجام
چي ميخواي؟
چرا گردن منو نمي‌زني؟
!اينطوري آبروي منو ميبري
بعد به خودت ميگي راهب؟
با يک ساموراي ايطوري رفتار ميکني؟ !احمق
تو خيلي سرزنده اي
!لعنت بهت
هميشه براي گريم صبح سر وقت ميومد
...اون 15 دقيقه زودتر
سر صحنه فيلم‌برداري بود
با خودم گفتم
من بايد اينطوري بشم
!...عاقلانه تصميم بگير وگرنه
خب، کدوم رو بايد انتخاب کنم؟
در اين سه گانه
ميفونه شخصيت حماسي سامورايي خودش رو ساخت
کولي، شريف، فداکار
چقدر زيادن
اين چوب‌ها رو بشور
يه ساموراي واقعي
حتي وقتي خيلي گرسنه بود گرسنگيش رو بروز نميداد
اون
با وقار زندگي کرد
سرير خون
!نشاط آور بود
!شانس اينکه توي فيلم کوروساوا بازي کنم
هر نقشي رو مي‌خواستم حتي کوچکترين نقش
فقط اون نقش مال من باشه
سرير خون اقتباس کوروساوا از مکبث شکسپير بود
ميفونه در نقش لرد واشيزوي جاه طلب بازي کرد
کوروساوا درباره "تئاتر نو" اطلاعات زيادي داشت (نوعي تئاتر سنتي ژاپني)
براي همين
گريم ميفونه
از روي يک ماسک تئاتر نو
مربوط به يک جنگجوي وحشي طراحي شده بود
حتي جالب‌تر از اون
بانو مکبث بود
با بازيگري ايسوزو يامادا
...گريم شخصيت اون هم
از روي يک ماسک تئاتر نو الهام گرفته شده بود
من نقش يک ساموراي که از شوگان حفاظت ميکنه رو بازي کردم
ما سه نفر بوديم
من ساموراي اول بودم
نقش کوچيکي بود
با اينکه نقش کمي داشتيم
با ما جوري رفتار ميکردن
که انگار نقش اصلي رو بازي ميکنيم
ما در حال نگهباني هستم
و بهمون مشروب دادن
براي همين سرحال نيستم
اينجاست که ميفونه مياد پيش من
بهم شمشير ميزنه
اين پايان صحنه‌ي من بود
اما آقاي کوروساوا از نحوه‌ي مردن من خوشش اومد
در يکي از بزرگترين صحنه‌هاي مرگ سينما
ارتش لرد واشيزو عليه او بلند شد
!برگرديد سر پست‌ هاتون
!اين يه دستوره
نکته‌ي شوکه کننده درباره اين صحنه اين بود که
اونا قابل اعتماد نبودن
و اينکه اونا از تيرهاي واقعي استفاده ميکردن
و اون کماندارها دانشجوهاي کالج بودن
تيرها همه جا پرتاب ميشدن
کماندارها تيرانداز خوبي نبودن
کي ارباب بزرگ ما رو کشت؟
به من گفتن پرتاب کن
اما من گفتم
!به هيچ وجه
اون قدرتمند و باشکوه بود !چونکه ميدونيد در حقيقت کار خطرناکي بود
مثل کيتون، چاپلين و هارولد لويد
و شاهکار هاشون
اونا احساس خطر ميکنن
حتي اگه چندين بار اون صحنه‌ها رو ببينيم باز هم همون حس رو تجربه ميکنيم
همون تجربه‌ي اول. چون خطرناکه و زمان بندي عاليه
چرا اون همچين کار خطرناکي انجام داد؟
بدون هيچ تضميني؟
فکر ميکنم وفاداريش از جنگ نشأت ميگيره
اون
نسبت به کوروساوا احساس وظيفه ميکرد
موفقيتش رو مديون کوروساوا بود
اون يه سرباز فقير بود
که به يک ستاره سينما تبديل شد
اين کار کوروساوا بود
و ميفونه حس ميکرد به اون مديونه
...ميفونه
محفوظ بود
اون کارهاي سخت زيادي رو بدون شکايت انجام داد
فيلم‌هاي کوروساوا اينطور بودن
بقيه فيلم‌ها و کارگردان‌ها
سيستم دوستانه‌اي داشتن
کارگردان و بازيگرها
جو گرم و صميمانه‌اي داشتن
سيستم کوروساوا اصلا اينطور نبود
همه چيز تنگاتنگ در اجرا بود
پر استرس و پر تنش
واژه‌ي "کمالگرا"رو شنيديد؟
کوروساوا اينطوري بود
براي اينکه يه فيلم بزرگ بسازه
همه چيز مهم بود
ميفونه بزرگترين ستاره‌ي سينماي ژاپن بود
.در کنار گودزيلا
اون زندگي خوب اما سختي داشت
طبق قرارداد کمپاني توهو
اون يک فيلم رو بازي ميکرد
و فوراً سراغ بعدي ميرفت
در طول 4 سال
توي 27 فيلم بازي کرد
وقتي من با آقاي ميفونه همکاري کردم
صنعت فيلمسازي قوي شده بود
ما بدون وقفه کار ميکرديم
ما 350 روز از سال رو توي استوديو بوديم
وقت ناهار که ميشد
همه به رستوران ميرفتن
به جز آقاي ميفونه و من
ما مي‌مونديم
...و سريع خودمون رو ميرسونديم
به اتاق گريم
اونجا بلک جک بازي ميکرديم
...از رستوران محله برامون
ناهار مياوردن
آقاي ميفونه هميشه
رامِن سفارش ميداد
براي من
اون ميفونه‌ي واقعي بود
اون عاشق ورق بازي بود
:داد ميزد "!لعنت بهت حرومزاده"
بعد وقتي به صحنه برميگشت
دوباره يه ساموراي نجيب ميشد
از بين بهترين فيلم‌هاي ميفونه که به کارگرداني کوروساوا نبودن
دو فيلم از هيروشي ايناگاکي هست
"مرد کالسکه‌ران"
"و "حماسه ساموراي
اقتباسي از سيرانو دو برژراک
همراه با يوکو توکاسا بازيگري که در 11 فيلم مکمل ميفونه بود
ما، بازيگران کمپاني توهو
.کل سال کار ميکرديم
.بينهايت
.هممون
بيشتر فيلم‌هاي ميفونه
درباره مردهاست
اونا نمي‌دونستن با زن‌ها چيکار کنن
من براي اينکه نقش خوب گير بيارم
مجبور بودم به استوديوي شوچيکو برم
"اواخر پاييز"
کمپاني توهو براي زن‌ها نقش بزرگ نداشت
بيشتر فيلم‌هاي توهو
به کارگرداني کوروساوا و بازي ميفونه
درباره مردها هستن
برخلاف تنش‌ها
ميفونه ميدونست چالش برانگيزترين کارش همکاري با کوروساوا بود
همکاري آنها زيباتر ادامه يافت
با 3 فيلم بسيار متفاوت
با دو بازيگر که در اوج بازيگري بودن
فيلم "اعماق پايين‌تر" با بازيگري کيوکو کاگاوا
"فيلم "دژ پنهان
فيلمي که الهام بخش جورج لوکاس براي ساخت جنگ ستارگان شد
"آدم بد راحت مي‌خوابد" فيلمي هيجان انگيز درباره فساد سازماني
"و سپس "يوجيمبو
هيسائو کوروساوا، پسر ارشد تهيه کننده کمپاني کوروساوا پروداکشن
يوجيمبو تلاش کوروساوا براي ساخت يک فيلم خنده دار بود
اون ميخواست يه چيزي بسازه که همه ازش لذت ببرن
توي بقيه فيلم‌هاش
موضوع سياسي انتخاب ميکرد
يا ايده‌هاي فلسفي
و اونا رو وارد داستان ميکرد
با يوجيمبو فقط ميخواست مخاطب رو سرگرم کنه
هردوشون برجسته بودن
براي همين هيجان انگيز بود
ما رو احمق فرض نکن
اين تتو رو مي‌بيني؟
!من الکي زندان نرفتم
اون يک رونين‌ـه
اون يک ساموراي‌ـه اما بدون ارباب اون يه آدم سرگردانه
من تحت تعقيبم ميخوان منو اعدام کنن
...اون به عنوان يک ساموراي بايد
...فکر ميکنم بايد به درکي از اين برسه که
قراره کي باشه و چي کار بکنه
منم همينطور
دنبال سر منن
لاف نمي‌زنم اما همه جور جرمي رو مرتکب شدم
اون خودش تصميم ميگيره به حس عدالت خودش اتکا ميکنه
پس مشکلي نداري اگه بکشمت؟
!چي
اگه ميتوني ما رو بکش
ممکنه دردتون بياد
ياکوزا از شمشير نمي‌ترسه
هيچ دارويي واسه حماقت وجود نداره
...يوجيمبو
ميفونه در بهترين دورانشه
.هم از لحاظ روحي و هم از لحاظ بدني به عنوان يک بازيگر
همرو با هم داشت
!شوهرت رو بردار و فرار کن
ميفونه خيلي ملاحظه ميکرد
وقتي منتظر ايستاده بوديم تا صحنه آماده بشه
:برامون صندلي مياورد و ميگفت
"!هي، بگير بشين"
با اون لحن خشن
وقتي سر صحنه بوديم
...و غذايي که مياوردن
...خب
زياد خوب نبود
چندتا سير توي تابه مينداخت
با يکم گوشت و سبزيجات
و سرخ ميکرد
:ميگفت "!بيا، اينو بخور"
ميفونه
مثل اقيانوس بود
اقيانوس حد و مرز نداره
اما بعضي وقتا خيلي خروشانه
اون خيلي خوشتيپ بود و خودنمايي ميکرد
سرزنده و پر جنب و جوش بود
تا حالا کسي رو اينطور نديدم
اما حدس ميزنم خيلي چيزا رو توي خودش ميريخت
و بايد يه جوري خودشو خالي ميکرد
توي فيلم‌هاي کوروساوا من هميشه نقش شخصيت درونگرا رو بازي ميکردم
شخصيت زحمت‌کش اصلا جذاب نبودم
ميفونه قوي بود
خيلي سخت گير و محکم و منظم بود
اما اگه همه چيز رو درون خودت نگه داري
بالاخره يه روز منفجر ميشي
...براي همين وقتي شب بشه و سِيک بريزي
خودتو خالي ميکني
دفعات زيادي پيش اومده که از اين اتفاق نجاتش دادم
آره ميفونه زياد مشروب ميخورد
ما به منطقه‌ي شيبويا ميرفتيم و اون با گنگسترها دعوا ميکرد
اينطور نبود که هر روز از اين اتفاقات بيوفته
اما هربار که مست ميکرد يا سِيک خورده بود يا ويسکي
...و تا وقتي بطري رو تموم نمي‌کرد
شام هم تموم نمي‌شد
وقتي مست ميشد شمشيرش رو در مياورد
و اونو تاب ميداد
و هر وفت اينکارو ميکرد
من خيلي مي‌ترسيدم
اون مست ميکرد و به سمت خونه‌ي کوروساوا رانندگي ميکرد
با ماشين کروکي خودش
"!فرياد ميزد "لعنت بهت
"!و ما ميگفتيم "اوه نه
باد فاکتور مهمي بود
اونا پره‌هاي بزرگ هواپيما داشتن
سر صحنه‌ي اصلي
به بازيگرها گفت
"چشم‌هاتون رو خوب باز کنيد"
اما نميشه توي طوفان چشم‌هامونو خوب باز کنيم
فيلم‌هاي حماسي سامورايي وسترن‌هاي ژاپن هستن
...فيلم‌هاي سامورايي به فيلمسازان آمريکايي ياد دادن که در واقع چطور
...توي تعريف قصه
شاعرانه‌تر باشن
...پس کوروساوا روي وسترن تاثير گذاشت اونم زماني که
...هنوز محبوب‌ترين و اصلي‌ترين ژانر
در تاريخ سينماي آمريکا بود
من فکر ميکنم الهام بخش بود اونم با وجود هزاران کيلومتر فاصله
و دو فرهنگ کاملا متفاوت
...اما چيزي که اون فيلم‌ها ثابت کردن اين بود که
چه صحبت از يه فيلم باشه چه يه داستان تنها يک فرهنگ وجود داره
و اون هر زبان و هر سدي رو از بين ميبره اين فيلم ـه
فيلم زبان واحد در اين سياره است که همه‌ي ما رو يکي ميکنه
،با ضدقهرمان افسانه‌اي
،شخصيت‌هاي مضحک
،خشونت صريح ،و موسيقي متن شوخ طبع
يوجيمبو فيلمسازي رو در سراسر جهان تحت تاثير قرار داد
فيلم "يک مشت دلار" سرجيو لئونه با بازيگري کلينت ايستوود
اقتباس آزادي از فيلم کوروساوا بود
با موفقيت يوجيمبو
و فشار کمپاني توهو براي ساخت فيلم‌هاي تجاري بيشتر
کوروساوا و ميفونه
تنها 3 فيلم ديگر باهم ساختن
ريش قرمز
در ريش قرمز ميفونه نقش يک پزشک پير رو بازي ميکنه
که يک درمانگاه براي فقيرها در دوران "اِدو" اداره ميکنه
خيلي‌ها سعي کردن از ميفونه تقليد کنن
مخصوصا وقتي نقش يک آدم محکم و ساکت رو بازي ميکردن
اما هيچ کدوم نمي‌تونستن اون در سراسر دنيا يدونه بود
بيشتر بازيگرها فهميدن که هرگز نمي‌تونن توشيرو ميفونه رو شکست بدن اما ميتونن از اون الهام بگيرن
و من فکر ميکنم خيلي از بازيگرها روي مهارت‌شون خيلي تاکيد داشتن و بازي اون رو مطالعه ميکردن
و بازي مينيماليستي اون رو تماشا ميکردن
و اون رو تحسين ميکردن ...توي کوچکترين لحظات
که بي‌حرکت نشسته
و بقيه اوقات که مثل باريشنيکوف حرکت ميکنه مثل يه رقاص شگفت انگيز
و اون شجاعت زيادي داره
که به خودش اجازه ميده روي صحنه بترکونه
قهرمان ميفونه براي مقابله با تبهکاران ديگه نيازي به شمشير نداشت
در فيلم ريش قرمز من نقش يکي از مهاجمان رو بازي کردم
اولين حرکت من
حمله به اون بود
و اون منو به يک طرف پرتاب ميکنه
و موقعي که من روي زمين افتادم
اون 3 يا 4 نفر ديگه رو هم ناکار ميکنه
بعد من دوباره برميگردم
من خيلي تلاش کرذم
که خرابکاري نکنم
افتضاحه همچين خشونتي بده
يک پزشک نبايد از اين کارها بکنه
همه‌ي شخصيت‌ها يه چيزي توي زندگيشون دارن که متعادل نيست
ولي يجوري باهاش کنار ميان
ريش قرمز درباره پزشک جواني‌ـه که از بيماران درمانگاه درباره زندگي ياد ميگيره
شخصيت من يه مريضه
و آقاي کاياما سعي ميکنه به من دارو بده
اما من قبول نميکنم
بعدش دکتر مياد و ميگه بذار من امتحان کنم
اون صحنه انسانيت دکتر آکاهيگه رو نشون ميده
من نميدونستم چجوري اين صحنه رو بازي کنم
اون منو گول زد
و بهم آموزش داد
اونجوري که اون نقش دکتر آکاهيگه رو بازي ميکرد
اين حس رو ميداد که تمام بازيگرها
همگي از يک هوا تنفس ميکنن
همه چيز طبيعي پيش ميرفت
ميخواي سرت داد بزنم؟
باشه اما من هنوزم همينجا مي‌مونم
کي ميگه؟
تو همه چيزو بهم ياد دادي
سر صحنه
دنياي گريم و دنياي واقعي ما
هردو يکي ميشدن
و ما اينو مديون آقاي ميفونه هستيم
اون راه رو براي ما هموار کرد
ريش قرمز يک موفقيت بود و ميفونه برنده جايزه بهترين بازيگر مرد
در جشنواره فيلم ونيز سال 1965 شد
آنگاه، بعد از 16 فيلم در طي 18 سال
کوروساوا و ميفونه ديگه هرگز باهم همکاري نکردن
کوروساوا داشت پير ميشد
و از داستان‌هايي که قهرمانشون ساموراي بود کناره گيري ميکرد
به طور همزمان ميفونه هم پا به سن گذاشته بود
بنابراين براش سخت بود که
نقش آدم گردن کلفت رو بازي کنه
اين يه قسمت از ماجراس اما مطمئن نيستم که دقيقا چه اتفاقي افتاد
ما ميخواستيم کنار هم بمونن
ميخواستيم همکاري اونا ادامه پيدا کنه
تا فيلم بسازن
اما آدما رشد ميکنن به طور متفاوتي رشد ميکنن
...بعضي وقتا مردم ...مخصوصا توي همکاري
از همديگه استفاده ميکنن
به جايي ميرسن که ديگه چيزي ندارن به هم بدن و به هم احترام ميذارن
به نظرم اونا کارهاي بيشتري داشتن که با همديگه روشون همکاري کنن
اين براي همه‌ي ما پايان يک دوره بود
من دقيقا نميدونم چه اتفاقي افتاد
هر کدوم راه خودشو رفت
ميفونه با فيلم‌هاي خارجي
سرگرم بود
...زمان گذشت و
اونا هيچوقت درباه اين موضوع با همديگه حرف نزدن
حرفه کوروساوا داشت از هم ميپاشيد
بعد از دو پروژه معتبر اما بدشانس در هاليوود
اولين فيلم او بدون ميفونه در ژاپن يک شکست بود
همچنين در خارج
اون از افسردگي رنج ميبرد و دست به خودکشي زد
،ساختن "درسو اوزالا" در روسيه
،اولين فيلم او در خارج از ژاپن
عطش او براي فيلمسازي را دوباره شعله‌ور کرد
در سال 1980
با کمک دو کارگردان آمريکايي که با فيلم‌هاي او بزرگ شده بودن
با فيلم "کاگه‌موشا" برگشت
...او به فيلمسازي به شيوه خودش
تا آخر ادامه داد
اما با وجود همه اينا ميفونه هميشه به کوروساوا وفادار بود
اون هميشه ميخواست دوباره با کوروساوا همکاري کنه
کمپاني توهو ميفونه رو متقاعد کرد که کمپاني توليدات خودش رو بسازه
خيلي زود خودشو ديد
که هم بازيگري ميکرد
و هم اينکه 250 کارمند زير دستش کار ميکردن
کمپاني ميفونه مشغول ساخت فيلم‌هايي شد
که بيشتر آنها قابل پيش‌بيني بودن
در استوديو
ديدن اين صحنه معمولي بود که ميفونه پايه پروژکتور رو وصل کنه
سطل زباله رو خالي کنه يا پارکينگ رو جارو کنه
در همين حين هنوز هم براي سال‌ها ستاره بزرگي در ژاپن بود
اون توي چند فيلم بين‌المللي ظاهر شد
مهم‌ترين اونا
فيلم "جهنم در اقيانوس آرام" به کارگرداني جان بورمَن و بازي لي ماروين
و فيلم "خورشيد قرمز" با بازي چالز برانسون
و آلن دلون بود
با يه صحنه‌ي نادر در يک فيلم پرهزينه
که مرد آسيايي دختره رو بدست مياره
من براي کمپاني ميفونه
مدير تبليغات بودم
...يکبار که از يه موضوع شخصي پرده برداشت
منجر به رسوايي شد
زندگي ميفونه به شدت محرمانه بود
اما در دهه 1970 زندگي شخصي اون
در روزنامه‌ها خبرساز شد
،معاشقه با يک بازيگر جوان طلاق‌نامه از طرف همسرش
ميفونه ميخواد آشتي کنه اما همسرش امتناع ميکنه
ميفونه با معشوقه‌اش زندگي مي‌کنه طلاق هيچوقت عملي نميشه
حرفايي که بهم زد
توي حافظم مونده
"اونا هيچقوت درک نميکنن من چه حسي دارم"
"هرچي هم بگم حرفم رو گوش نميکنن"
در واقع اونا هيچوقت طلاف نگرفتن
...تا آخر خط
مادرم با امضاي طلاق‌نامه
مخالفت کرد
و تبديل به آبروريزي شد
جلوه عمومي ميفونه در ژاپن
لکه دار شده بود
اما اون به طور منظم به کار خودش ادامه داد
توي فيلم‌ها
توي صحنه مبارزه
با اون سر صحنه ميرفتم
"...بهش ميگفتم "اونجا برو
"و 15 نفر رو بکش"
اون ميگفت
"تو ازم ميخواي 15 نفر رو همزمان بکشم؟"
"بهش ميگفتم "آره ممنون ميشم
اون چشم‌هاي خيره کننده‌اي داشت
شمشيرش رو محکم ميگرفت
دندون‌هاشو به هم فشار ميداد
و به طرفت حمله ميکرد
روبرو شدن با اون
ترسناک بود
آروم و با طمأنينه نبود !يهويي حمله ميکرد
هيچکس ديگه‌اي
همچين قدرتي نداشت
گرچه محبوبيت ميفونه در ژاپن کمتر شده بود
کارگردانان آمريکايي خواستار همکاري با اون بودن
جورج لوکاس نقش "اوبي‌وان کنوبي" در جنگ ستارگان رو به اون پيشنهاد داد
که البته مدير برنامه‌هاي آمريکايي اون پيشنهاد کرد قبول نکنه
!ايتو! اين که لس آنجلس نيست
استيون اسپيلبرگ از اون خواست در نقش
يک فرمانده زير دريايي در فيلم کمدي "1941" بازي کنه
قطب‌نما درست کار نميکنه
هيچ کدوم از تجهيزات مسيريابي ما بدرد نميخورن
چيزي که انتظارشو نداشتم
بين تمام فيلم‌هايي که از توشيرو ديدم
اين بود که قراره تا اون اندازه بخنده
توشيرو کمدين فوق العاده‌اي بود
اون و "کريستوفر لي" خوب باهم همراه شدن
کريستوفر لي نقش يجور ناظر براي اين زيردرياي ژاپني رو بازي ميکرد
توشيرو فهميد فيلم درباره چيه
همون نگاهي رو داشت که من داشتم
ميدونست که بايد خنده دار باشه
اونا نقششون رو جدي ميگرفتن
!اما بعد از يه برداشت طولاني گفتم کات
و توشيرو هميشه اولين کسي بود که مي‌خنديد
،براي اينکه کمپاني فيلمسازيش تداوم داشته باشه ميفونه به تلويزيون روي اورد
يه روز بهمون گفت که
بايد وارد تلويزيون بشيم
ناراحتي غير قابل وصف کارمندها توي اتاق رو يادمه
اون نقش توشيرو ميفونه رو بازي ميکرد
بجاي بازيگري نقش "ميفونه ستاره‌ي سينما" رو بازي ميکرد
يکي از آخرين نقش‌هاي اصلي اون
ميني سريال آمريکايي به اسم "شوگان" در سال 1980 بود
ميفونه هنوزم ميخواست فيلم بسازه
اما براي يه بازيگر سالخورده نقش‌هاي خوب به سختي گير مياد
وقتي ما جوان بوديم
من و ميفونه
دفعات زيادي باهم همکاري کرديم
دوست داشتم نقش يک زوج پير رو هم باهمديگه بازي کنيم
البته اگه حالش خوب بود
در آخرين سال‌هاي عمرش
نمي‌تونست فيلمنامه خودشو حفط کنه
براي همين برگه تقلب آماده ميکرديم
که با حروف بزرگ روشون نوشته شده بود
من کنار دوربين مي‌ايستادم و کارت‌ها رو نگه ميداشتم
تا بتونه متن رو بخونه
فکر کنم دچار آلزايمر شده بود
پسرش "شيرو" ازش خوب مراقبت کرد
...همون موقع‌ها بود که پدرم
بيشتر وقتش رو تنهايي مي‌گذروند
آخرين فيلم ميفونه "رودخانه‌ي عميق"
بعدش من و همسرم ازش مراقبت کرديم
بعد از 20 سال جدايي
همسرش برگشت تا ازش مراقبت کنه
يک سال بعد، ساچيکو بخاطر سرطان لوزالمعده درگذشت
توشيرو ميفونه 77 ساله بود که در اثر بيماري آلزايمر درگذشت
شرط مي‌بندم هنوزم داره نقش يک ساموراي بازي ميکنه
راستش ميدونيد
اون خيلي زود ما رو ترک کرد
هيچکس مثل اون نبود
و نيست
من واقعا ناراحت بودم
هنوزم ناراحتم
حال پدر منم خوب نبود
وقتي ميفونه مرد اون نمي‌تونست از خونه خارج بشه
اونا همرزم بودن
نامه‌اي از طرف کوروساوا در مراسم ختم ميفونه خوانده شد
کوروساوا کمتر از يک سال يعد در 6 سپتامبر 1998 فوت کرد
بخشي از نامه‌ي کوروساوا
.ما با يکديگر بخشي از دوران طلايي سينماي ژاپن بوديم"
،وقتي برمي‌گردم و به تک تک فيلم‌ها نگاه مي‌اندازم
.نمي‌توانستم آنها را بدون تو بسازم
.تو بخش بزرگي از خودت را در آنها دميدي
.ممنونم دوست من
،براي بار آخر
،در کنار يک بطري سِيک
.آرزو مي‌کنم تمام اينها را به تو مي‌گفتم
.خدانگهدار دوست من
"به زودي تو را خواهم ديد